sirmilas

1. Nesil Yazar
  • 567
  • 0
  • 0
  • 0
  • 3 Ay önce

Vikiler (567)

Favori Vikileri (1)

  • israil

    bu ülkenin tarihi hakkında ya bir kitap ya da bir video izlemişim ve çeşitli notlar almışım madde madde ama hangi kitaptan veya videodan aldığımı not almamışım. birazdan bu genç sözlüğün muhtemelen en uzun vikisini okuyacaksın. madde madde olan notlarımı paragraflar halinde yazmayı denedim. hatalar veya eksik bilgiler bulursan mesaj kutuma mesaj bırak lütfen. seni vikimle baş başa bırakıyorum.

    hz. ibrahim kenan diyarına göçer. burada allahla ahit yapar. ahite göre ibrahimin soyu büyük millet olacak ve kenan diyarında yaşayacaktır. bu yüzden kenan diyarına vaat edilmiş topraklar denir. ibrahimin iki oğlu olur. ismaili hicaza, ishakı filistine yollar. yani araplar ve israiloğulları aynı soydan gelirler. ishakın torunu yakuptur. burada bilmeniz gereken ekstra bilgi hz. yusuf kıssasıdır. onu da bir ara yazarım (bkz: hz. yusuf kıssası) ama şu anlık öyle bir başlık yok. yakupun oğlu yusuf mısırda sözü geçen biridir ve kardeşlerini mısıra getirir. ancak yusuf öldükten sonra yeni firavun israiloğullaranı köle yapar. bu süre yanlış hatırlamıyorsam 400 yıldır. bu kölelik yılların sonunda her firavunun bir musası vardır. diyerek hz. musa binlerce israiloğlunu alıp kurtarır. burada da bilinmesi gereken bir musa kıssası vardır. o başlığı da rezerv edelim (bkz: hz musa kıssası). bu kıssaya göre musa, israiloğullarını kaçırırken denizle karşılaşır ve deniz ikiye bölünerek musaya yol yapar ama firavunu öldürür. neyse musaya dönelim. sinaya geçerler ve sina dağına çıkar. burada musaya 10 emir verilir. bu 10 emir kısaca: allah tek ilah, put yok, allahın ismini boş anmayacaksın, 6 gün çalış 1 gün yatış, anneye babaya saygı, adam öldürme, zina etme, çalma, komşuya ayalan tanıklık etme, başkasının malına çökme. eh insanoğlu işte bu 10 maddeye uymaz israiloğulları ve rivayete göre çölde mahsur kaldıkları söylenir. bundan 40 yıl sonra kenan diyarına ulaşılır. filistler giritten kenan diyarına gelmişlerdir. iki topluluk savaşırlar ve israiloğulları kazanır. israil krallığı kurulur ve ilk kral taluttur. talut öldükten sonra davut başa gelir. davut kudüsü ele geçirir, başken yapar. süleyman başa geçince moriah dağına mabet yaptırır. (bkz: süleyman mabedi). süleyman ölünce krallık ikiye bölünür. israili (kuzey) asurlular, yehudayı (güney) babiller ele geçirir. babiller süleyman mabedini yıkarlar. persliler babilleri yenerler. mabedi tekrardan yaptırırlar. roma imparatorluğu burayı tekrar işgal eder. kudüste isa dünayaya gelir. isa mesih olduğunu söyler ve romalılarca tutuklanır. isa bazı yahudilerin de desteğiyle çarmıha gerilir. m.s. 300lü yıllarda romalılar yahudilerin kutsal toprağına zeus heykeli dikerler. heykel nedir? heykel puttur. 10 emirde ne diyordu? put yapma diyordu. yahudiler ayaklanır ama romalılar isyanı bastırırlar ve yahudileri özellikle avrupaya sürgün ederler. hristiyanlar isanın ölümünden yahudileri suçlarlar. yahudiler sürgün edildikleri avrupada ve arap yarımadasında zulüm görmüşlerdir. arap yarımadasında muhammed peygamber doğar. muhammed kudüste mescidi aksayı işaret eder. işaret ettiği yer yıkılmış süleyman mabedini olduğu yerdir. muhammed medinede yahudilere adaletli davranır. hz. ömerin islam orduları romalıları yener ve filistini kuşatır. kudüste süleyman mabedine gider ve kubbeli sade bir mescid yaptırır. ömer, yahudilere adaletli davranır hatta 70 kadar yahudi aileye kudüse giriş izni verir.

    --notlarımda burada kopukluk var neden bilmiyorum. sorry guys.--

    osmanlı yahudilere iyi davranır. birçok yahudi osmanlıya iltica eder. 1516da yavuz memlüklülerden kudüsü alır. kanuni zamanı kudüs surlarla çevrilir. refah gelir. gel zaman gir zaman yahudiler kendilerine ait devlet fikri ortaya çıkar (bkz: siyonizm). siyonizmin babası theodor herzl adlı yahudi gazetecidir. modern siyonizmin kurucusudur. milliyetçilik akımıyla beraber yahudiler daha da dışlanır. hezl çözümü filistinde yahudi devleti kurmakta bulur. 27.08.1897de baselde 1. siyonist toplantısı yapılır. 17.04.1901de herzl, 2. abdulhamidten filistin toprağı ister. 2. abdulhamid dış borca karşılık toprak teklifini dahi reddeder ve filistine yerleşimi ve toprak almalarını yasaklar. 1. dünya savaşında ingiliz destekli şerif hüseyin osmanlıya karşı ayaklanır. 2.11.1917de ingiliz dış işleri bakanı balford, edmond rothschilde mektup yazar. bu mektup tarihe balford deklarasyonu olarak geçer. bu mektupta filistinde bir yahudi devletine onay vardır. ingilizler aralık 1917de filistini mandası yapar. hem arapalara hem yahudilere devlet sözü verilir. ingiltere, halksız vatana, vatansız halkı yerleştireceğiz der ve buraya yahudi göçü başlar. ama burada 500.000 arap 65.000 yahudi vardır. araplar ayaklanır. yahudi-arap çatışması başlar. araplar (klasik olarak ) çeşitli gruplar halindedirler, birlik halinde değildirler. bazı filistinli araplar özellikle lübnanlı toprak ağaları yahudilere toprak satarlarlar. hatta 2. abdulhamid toprak almayı yasaklayana kadar da yahudiler toprak almışlardır. 1917de 65.000 olan yahudi nüfusu 1925te 100.000i geçer. anck en büyük göç dalgası 1933te yaşanır. (1945te yahudi nüfusu 600.000e dayanır.) buna tepki olarak araplar (klasik olmayarak ) yer altında örgütlenmeye başlarlar. bağımsız arap devleti isterler. arap yer altı örgütleri ve israil yer altı örgütleri çatışırlar. ingiltere 2. dünya savaşı yaklaşırken araplar yanlarından ayrılmasın diye beyaz belgeyi yayınlarlar. bu belge yahudi göçlerini dondurma ve bağımsız yahudi devleti planlarımızda yok der. bu sefer yahudiler aga hayırdır? diye ayaklanırlar. bu belge kara belge derler ve ingilizlere cephe alırlar. ingilizler de aga yeter be diyerek topu birleşmiş milletlere atarlar. 2.04.1947de filistin konusu ele alınır. bir komite oluşturulur ve bölge incelenir. ortaya iki çözüm önerisi konur:

    1) bağımsız arap devleti + bağımsız yahudi devleti + kudüs uluslararası bölge

    2) yahudi ve araplardan olan başkenti kudüs olan federatif bir filistin devleti

    ilk plan desteklenir. bu plana göre politik olarak bağımsız ancak ekonomik olarak bağlı iki devlet olacak. 11.000 km2 725.000 arap 10.000 yahudi nüfuslu arap devleti, 15.000 km2 498.000 yahudi 407.000 arap nüfuslu yahudi devleti ve kudüste 100.000er olacaklardır. yahudiler bu taksime sıcak bakarken araplar karşı çıkarlar. bu tarihi hatadan sonra ingiltere 14.04.1948 ateş ve barutu yan yana bırakarak olay mahallinden uzaklaşır (klasik ingiltere işte). 15.04.1948de yahudiler israilin kuruluşunu kabul ederler. filistinliler bugüne el-nakba (felaket günü) derler. aynı gün mısır, suriye, ürdün, lübnan, ırak, suudi arabistan israile savaş ilan ederler (ilk arap-israil savaşı). arapların ortak komuta merkezi yoktur. 8 ay sonra israil kazanır. yapılan ateşkesle filistin; israil, mısır, ürdün arasında paylaşılır. filistinli araplar bmnin taksim ettiği toprakların büyük bölümünü kaybederler. kudüs bölünür. batı kudüs israil kontrolüne, doğu kudüs ürdünün kontrolüne verilir. ve şimdi sıra artık filistinli arapların sürgün hayatındadır. 1948de filistinin özgürlüğü için savaşa giren ürdün, batı şeria ve doğu kudüsün ürdün ile birleşmesini ister. böylece filistinli araplara ürdün vatandaşlığı verilecektir. mısır, gazze şeridinin filistinliler için koruyacağız der. suriye ve desteklediği filistinli çeteler israile saldırıları arttırırken israil de misilleme yapar. mısır, israil sınırına asker yığar. nasır (dönemin mısır lideri), arap dünyasını israile karşı birleştirmiştir. israil yaşı 50den küçük olan herkesi askere alır. 05.06.1967de israil önce davranarak mısır ve suriyeye savaş açar. bu savaş tarihe 6 gün savaşı olarak geçecektir. 6 gün savaşı sonunda israil; mısırdan sina yarımadasını, suriyeden golan tepelerini, filistinden batı şeria ve gazze topraklarını alır. ayrıca doğu kudüse de saldırarak kudüsün tamamını alır. 6 yıl sonra mısır ve suriye, yahudilerin kutsal gününde (kefaret günü) saldırırlar ve yine araplar başarısız olur. mısır cumhurbaşkanı enver sedat sina boşaltılırsa barış imzalamaya hazırız der. abd ve bm aracı olur. israil bölgeyi mısıra geri verir. mısırla barış antlaşması imzalanır. böylece mısır israili tanıyan ilk arap devleti olur. mısır 1980lerde israile petrol satmaya başlar. araları iyileşmiştir. ancak mısır kendi başına göre iş yaptığı için diğer arap devletlerinden boykot yer. 1980de israil kudüsü bölünmez başkent ilan eder ve bölgedeki araplara vatandaşlık verir. filistinli gerillalar israile saldırıyı arttırmaya başlarlar. israil de bu gerillaların merkezi olan lübnanı işgal eder ve beyruta kadar gider. hizbullah israili yıkmak için 1982de kurulur ve israile saldırılar düznlerler. 15 kasım 1988de cezayirde toplanan filistin ulusal konseyi bağımsızlık ilan eder. böylece tarihte ilk kez filistin devleti kurulacaktır ve başkenti doğu kudüstür. filistin devletinin bayrağı 1916da osmanlıya ayaklanan şerif hüseyinin ayaklanmasının bayrağına çok benzerdir (foto ekleyebilirsem eklerim.). filistin devleti açıklanmasının ardından araplar isarile baş kaldırır.

    90lı yıllarda norveçte barış görüşmeleri başlar. 13.09.1993te israil başbakanı izak rabin ve filistin kurtuluş örgütü lideri yaser arafat el sıkışır. kudüs antlaşma dışıdır. israil gazze ve batı şeriadan geri çekilecektir. bu antlaşmayı filistinli militanlar ve aşırı sağcı dinci yahudiler antlaşmayı kabul etmezler. filistin özerk yönetimi kendi kesimini gözaltılarla baskılar. israilde ise aşırı dinci yahudiler izak rabini öldürür. barış tamamlanamaz. 2000lerde filistinli militanların intihar saldırıları artar ve israil batı şeriaya girer. kısa süre sonra israil geri çekilir ama gazze abluka altındadır. israil bunun sebebini islami direniş hareketi olan hamas ve atılan füzleri gösterir. mısırda ablukaya destek verir. bölgeye sadece aşdad limanından israilin denetimi ile yardım girer.

    31.04.2010da mavi marmara aşdada gitmeden direkt gazzeye gitmek ister. gemi daha uluslararası sulardayken gemi baskına uğrar. 10 türk aktivist ölür. bu olaydan sonra türk-israil ilişkileri kopma noktasına gelir. halbuki türkiye, israili ilk tanıyan ülkelerden biridir. müslüman nüfusu fazla olan israili tanıyan ilk ülke türkiyedir 1949da. bu olaydan sonra bm ve birçok devlet israili kınar. türkiye büyükelçisini çeker. israil halkından bazı kesimler hükümeti protesto eder. netanyahu, erdoğandan özür diler. israil 20 milyon dolar tazminat öder. bu olayların ardından 30.06.2016da erdoğan mavi marmara için giderken günün başbakanına mı sordunuz? der ve bu dosya kapanır.

    trumpın açıklamasından sonra abd, kudüsü israilin başkenti olarak tanır. tel avivdeki büyükelçiliği kudüse taşır. on binlerce filistinli protesto eder. türkiye kudüs kırmızı çizgimizdir. diyerek tepki gösterir.

    2. dünya savaşından sonra yahudi davasına büyük bir sempati doğmuştur. ama siyonistler yıllar önce kendileri yaşadıkları zulmü filistinlilere yaşatmıştır. sürgüne giden filistinlilerin topraklarını yeni yahudi yerleşimleri inşa edildi. uluslararası hukuk işgalci ülkelerin ellerinde tuttuğu topraklara kendi halkını yerleştirmesini yasaklar. son olarak israil bölgede her zaman yabancı olarak kalmıştır.

    şerif hüseyin bayrak

    israil ve çevresi

    aşdad limanı


    buraya kadar geldiysen viki hakkında yorumunu mesaj atarsan sevinirim. yanlış veya eksik bilgi olmasın. bir dahaki vikide görüşürüz. merak ettiğin konu varsa onu da mesajlayabilirsin.

    edit: aşağıda paylaşılınca gördüm argonomi kanalından not almışım.


Görseller (2)